پایی که جا ماند، کفشی که هست

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، فرگاه افشار: هر جفت کفش، روایتِ یک اراده نیز هست؛ اراده‌ای برای آنکه پایی بر زمین کوبیده شود و قامتی در برابر ظلم، استوار بماند. کفش‌ها برخلاف سایر تن‌پوش‌ها، هر آینه شکل «مقاومت» به خود می‌گیرند؛ آن‌ها فرسوده می‌شوند اما تا آخرین لحظه، از حق راه رفتن و ایستادن دفاع می‌کنند. امروز اما در قلب اروپا و بر سنگ‌فرش‌های میدان «دام» آمستردام، این کفش‌ها معنای دیگری نیز به خود گرفته‌اند. ردیف‌های طولانی و بی‌پایان از کفش‌های کودکان، مردان و زنانی که برای شهادت دادن کنار هم قطار شده‌اند.

آنچه می‌بینید یک چیدمان نمادین است؛ یادمان صدها کودک و روزنامه‌نگاری است که در غزه، شهید شده‌اند.

اینجا کفش‌ها زبان باز کرده‌اند؛ کتانی‌های کوچکی که هنوز رد خاک کوچه‌های غزه را بر تن دارند و پوتین‌های زمختی که لابد روزی تکیه‌گاه قدم‌های لرزان یک گزارشگر میان بمباران بوده‌اند. این نمایش غیاب، تصویری است از پاهایی که دیگر نیستند، اما سنگینی حضورشان حالا تمام میدان را پر کرده است.

‌
گویا این کفش‌های صامت، رساتر از هر بلندگویی، صدای صاحبانشان را به گوش جهان رسانده‌اند. امروز دیگر نمی‌توان از کنار این ردپاها گذشت و بیدار نشد. جهان، بیش از هر زمان دیگری در حال تکان خوردن است؛ پرده‌ها کنار رفته و دست‌های آلوده به خون که از تل‌آویو تا واشینگتن دراز شده‌اند، بیش از پیش عریان گشته است. این نمایشگاه کفش‌ها در آمستردام، امتداد روایت همان خونی هستند که سال‌هاست به ناحق ریخته می‌شود.

هر جفت از آن‌ها، سندی است بر جنایتی که با تسلیحات و حمایت‌های مدعیان حقوق بشر رقم خورده است. اما حقیقت، خاصیت عجیبی دارد؛ هرچه بیشتر سرکوب شود، از جایی دیگر، مثل همین میدان سنگی، جوانه می‌زند و وجدان‌های خفته را به پرسش می‌کشد.
‌
درد این پاهای بی‌قرار اما منحصر به غزه نیست؛ این زخمی است که پیکره‌ معصومیت را در هر کجای جهان می‌خراشد. مدت زیادی نگذشته از آن روزی که در جنوب ایران و در شهرستان میناب، موشک آمریکایی در مدرسه شجره طیبه، داغی مشابه را بر دل‌ها نشاند. آنجا که بازی پرنشاط بچه‌ها در زنگ تفریح، به سوگی ابدی برای مادران و پدرانشان بدل شد. میان آن کودک مینابی که در حیاط مدرسه جان سپرد و کودکان غزه که سال‌هاست قربانی ظلم می‌شوند، یک نخ تسبیحِ خونین وجود دارد؛ که حالا در دست آزادگان جهان بالا آمده گواهی باشد بر این حقیقت که اگر پایی در جایی جا مانده، هنوز کفشی هست که روایتگر مسیر طی شده برای مقاومت و آزادگی باشد.